Dy pikat
nga Albaniada

Nga Fjalori i gjuhes Shqipe - Albaniada

DY PIKAT (:)

Dy pikat paralajmërojnë fjalët që riprodhohen në ligjëratën e drejtë, ose numërimin, sqarimin a shpjegimin e diçkaje që është thënë ne pjesën tjetër të fjalisë a të periudhës.

§ 96. Dy pikat përdoren në ligjëratën e drejtë për të ndarë fjalët e autorit nga fjalët që riprodhohen, kur fjalët e autorit prijnë:

Gjergj Kastrioti e nxori pallën nga milli dhe thirri: «Për Arbërinë, o burra mbi ta!»

U dëgjua zëri i komandantit : «Zjarr!»

§ 97. Dy pikat vihen para onomatopeve që riprodhojnë tinguj e zhurma të ndryshme, kur vijnë pas fjalësh që i paralajmërojne :

Në oborr, në degët e dendura të një portokalli ia thoshte përvajshëm një kumri: gu-gu-gu!

Po! Unë këndoj gjithnjë që në mëngjes e gjer në mbrëmje, këndoj tërë jetën ... Ja dëgjo: cili-cili-cilik !

§ 98. Dy pikat vihen para një vargu gjymtyrësh homogjene kur prihen nga një emër i shoqëruar nga një numëror ose nga ndonjë fjalë tjetër që paralajmëron numërimin:

Rendet ekonomiko-shoqërore të vendeve të ndryshme, thoshte ai nuk janë dy, por tre: kapitalizmi, socializmi dhe demokracia.

Tri ngjarje themelore shërbenjë si nyja organizuese të romanit: nxjerrja e Shqipërisë në ankand, dekompozimi i Perandorisë Osmane, shpërthimi i fuqisë patriotike popullore.

Vera shkelte ku mundte: mbi barin e njomë, mbi rrëkezat e kristalta të burimeve, mbi fletët e thata të pyjeve.

§ 99. Dy pikat vihen pas fjalëve p.sh., si, si p.sh. e siç janë kur paralajmërojne numërimin dhe ndiqen nga një varg gjymtyrësh homogjene:

Në folklor pasqyrohen me bukuri të veçantë cilësitë më të mira të popullit tonë, si: ndjenja liridashëse, patriotizmi, besa, nderi, mikpritja, mençuria dhe përvoja e tij e pasur.

Më pas u krijuan qendra të reja industriale, si p.sh.: Patosi, Memaliaj, Bulqiza, Cërriku etj.

§ 100. Dy pikat vihen në fund të një formulimi ose rregulle, pas së cilës renditen një ose më shumë shembuj për ilustrim:

Trajtat foljore që formohen me "do të ..." e ruajnë rregullisht të-në në shkrim: do të shkoj, do të shkoja, do të kem shkuar (dhe jo do shkoj...).

§ 101. Në referime bibliografike dy pikat vihen pas emrit të autorit kur llagapi vendoset përpara:

Shkoza, D.: Yjet ndriçojnë, Tiranë 1979.

§ 102. Ndahen me dy pika dy fjali të bashkuara pa lidhëza, nga të cilat e para nuk ka kryefjalë ose kundrinë, kurse fjalia e dytë kryen funksionin e kryefjalës ose të kundrinës që mungon:

a) Iu kujtua mirë: duhej të këshillohej edhe me shokët.

U bë e qartë: dicka po ndodhte atë mëngjes brenda konakëve të vjetër të Tapillarëve.

b) Ju lajmërova me kohë: një gjë e tillë ju priste edhe ju.

Hedh sytë andej dhe shoh: njerëzit vinin grumbuj-grumbuj.

Përsëritim: kjo shkresë është tepër sekrete.

Ju porosit edhe një herë: mos jepni asnjë sqarim pa u kthyer unë!

§ 103. Me dy pika ndahen fjalitë e bashkuara pa lidhëza me marrëdhënie shtesore:

Tefta vuri re sahatin e vogël mbi tavoline: sapo kishte kapërcyer ora shtatë.

Padashur Stefani vështroi orën: po afrohej dreka.

Mësuesi pa orën: pas njëzet minutash duhej të fillonte mësimi.

Djaloshi ngadalëson hapat e mban vesh: sëpatat bien përmbi ahe e pisha e trungjet rrokullisen me rropamë.

§ 104. Ndahen me dy pika dy fjali të bashkuara pa lidhëza, nga të cilat e dyta zbërthen kuptimin e përgjithshëm e të papërcaktuar të një gjymtyre të fjalisë së parë ose gjithë fjalinë e parë:

Këtë bëmë edhe ne këtu sot: paraqitëm pikëpamjet tona.

Mua më është mbushur mendja për dicka: njeriu i fortë ia del mbanë kurdoherë.

Shtëpia nuk ishte e keqe: ishte në qendër të qytetit, kishte dy dhoma, një kuzhinë e një podrum.

Fëmijët e bariut loznin aty pranë lodrën e ujkut dhe të qenit: ujku sulmonte kopenë, qeni dhe barinjtë ia prisnin udhën dhe e ndiqnin.

I biri i kish gjithë të mirat: qe punëtor, nuk pinte, nuk prishte kot, vese nuk kishte.

§ 105. Dy pikat përdoren edhe për të ndarë dy fjali të bashkuara pa lidhëza kur e dyta tregon shkakun e së parës:

Duhet të bisedoj me të: s'rrihet më kështu.

Nusja e Stefanit po priste te dera: i shoqi dhe e bija ishin vonuar për drekë.

Djaloshi duhej të ishte zgjatur kohët e fundit: mëngët e xhaketës i rrinin të shkurtra.

Ç'më duhet palltoja: mjaft e kam pardësynë.

Lëreni të shkojë: dikush duhet të arrijë në Stamboll i gjallë që të lajmërojë sulltanin për fitoret tona.

Jo, më mirë shkojmë: jemi shumë vonë.